İddia: Sosyal medyada, bilim insanlarının 1960’ta hesapladığı ve 13 Kasım 2026’da dünyanın sona ereceğini gösterdiği öne sürülüyor.
Hüküm: YANILTICI
Kısaca: 1960 tarihli makale gerçekten var ve 13 Kasım 2026 tarihini içeriyor. Ancak makale, nüfus artışının sürmesi hâlinde ortaya çıkacak matematiksel bir tekilliği anlatıyor; bir felaket kehaneti değil. Gerçek nüfus verileri bu modeli doğrulamadı.
13 Kasım 2026 dünya sonu iddiası Türkiye’de de sosyal medyada yayılıyor. Kısa cevap şu: iddia yanıltıcı. 1960’ta Science dergisinde yayımlanan makale gerçek, fakat yazarları dünyanın o gün yok olacağını söylemedi ve BM verileri nüfus artışının yavaşladığını gösteriyor.
Konu, 13 Kasım 2026 Cuma gününe yaklaşıldıkça TikTok, X ve YouTube’da daha çok paylaşılıyor. Aşağıda makalenin ne söylediğini, yazarlarının ne amaçladığını ve güncel nüfus verilerini kaynaklarıyla birlikte inceliyoruz.
13 Kasım 2026 dünya sonu iddiası nereden çıktı?
İddia, Avusturya asıllı fizikçi Heinz von Foerster ile öğrencileri Patricia M. Mora ve Lawrence W. Amiot’un 1960’ta yayımladığı bir makaleye dayanıyor. Makalenin adı “Doomsday: Friday, 13 November, A.D. 2026”. Yani “Kıyamet: Cuma, 13 Kasım 2026”. Bu künye Europe PMC kaydı üzerinden de doğrulanabiliyor.
Yabancı basında konu Eylül 2026’nın sonundan itibaren yeniden gündeme geldi. IFLScience 28 Eylül 2026’da, InDaily ise 14 Ekim 2026’da konuyu ele aldı. Türkçe haber sitelerinde de Ekim ayından itibaren “1960 hesaplaması” başlığıyla yer buldu; HaberGo bu yayılımı TikTok, X ve YouTube üzerinden anlatıyor.
Paylaşımlarda genellikle makalenin bağlamı verilmiyor. Tarih, “bilimin hesapladığı kesin bir son” gibi sunuluyor. Bu sunum, makalenin gerçek içeriğiyle uyuşmuyor.
Gerçekte ne oldu?
Makale ne söylüyordu?
Science dergisinde yayımlanan makale, dünya nüfusunun tarih boyunca giderek hızlanan bir artış gösterdiğini savundu. Yazarlar, MÖ ilk yüzyıllardan 1958’e kadarki nüfus tahminlerine bir eğri uydurdu. Bu eğri sürerse nüfus, 2026 civarında matematiksel olarak sonsuza yaklaşıyordu.
Yani makale nükleer savaşı, asteroidi ya da başka bir felaketi anlatmıyor. Konusu nüfus artışı. InDaily, yazarların nüfusun 2020’ye kadar 25 milyarı aşabileceğini öne sürdüğünü aktarıyor. Gerçekte dünya nüfusu 2024’te yaklaşık 8,2 milyardı.
Yazarlar bunu ciddi bir tarih olarak mı verdi?
Hayır. IFLScience, von Foerster’ın nüfusun gerçekten sonsuza ulaşacağını düşünmediğini yazıyor. Aynı habere göre 13 Kasım tarihi büyük olasılıkla bir şakaydı, çünkü bu von Foerster’ın doğum günüydü. Makale ayrıca hesabın yaklaşık beş yıl sapma payı taşıdığını belirtiyor.
Von Foerster, Time dergisine şunu söylemişti: “Torunlarımızın torunları açlıktan ölmeyecek. Ezilerek ölecekler.” Amacı, nüfus artışının sürdürülebilirliğine dikkat çekmekti. Rockefeller Üniversitesi’nden nüfus biyoloğu Joel Cohen da InDaily haberine göre, von Foerster’ın geleceği ciddi biçimde tahmin etmeye çalışmadığını, yeterince fark edilmeyen bir büyüme örüntüsünü vurguladığını söylüyor.
Model neden tutmadı?
Makale yayımlandığında da eleştirildi. Marvin Shinbrot, 1961’de Science’a yazdığı yanıtta çalışmayı “matematiğin kabul edilemez kullanımına örnek” olarak niteledi. Bu aktarım IFLScience haberinde yer alıyor.
Asıl çürütme ise veriden geliyor. Ülkeler sanayileştikçe ve zenginleştikçe doğum oranları düştü. InDaily, küresel nüfus artışının 1990’ların başında yavaşlamaya başladığını yazıyor.
Birleşmiş Milletler, 2024 tahminlerine göre dünya nüfusunun 2080’lerin ortasında yaklaşık 10,3 milyarda zirve yapacağını, yüzyıl sonunda yaklaşık 10,2 milyara ineceğini bildiriyor. Küresel doğurganlık oranı 2024 baskısında kadın başına yaklaşık 2,25 çocuk. Sonsuza giden bir nüfus eğrisi yok.
Başka bir dünya sonu işareti var mı?
HaberGo, NASA’nın Yakın Dünya Cisimleri Çalışmaları Merkezi (CNEOS) verilerine dayanarak 13 Kasım haftasında Dünya’yı tehdit eden bir asteroit ya da kuyruklu yıldız bulunmadığını yazıyor. Bu tabloyu biz doğrudan doğrulayamadık: NASA’nın Sentry sayfası, bilinen cisimler için önümüzdeki 100 yılı tarayan bir izleme sistemi olduğunu açıklıyor, ancak yazı hazırlanırken sayfadaki tablo yüklenmedi. Bu nedenle bu noktayı yalnızca haberin aktardığı bilgi olarak ele alıyoruz.
Benzer korku içerikli paylaşımlar Türkiye’de başka konularda da dolaşıyor. Örneğin depremlerle ilgili doğru bilinen yanlışları ve AFAD büyük deprem uyarısı yaptı mı sorusunun yanıtını ayrı yazılarda ele aldık; uzay konusundaki yaygın yanlış inanışları da inceledik.
Sonuç
13 Kasım 2026 dünya sonu iddiası yanıltıcı. 1960 tarihli makale gerçek ve 13 Kasım 2026’yı gerçekten anıyor. Ancak tarih, nüfus artışının matematiksel bir uzantısı ve büyük olasılıkla bir şaka. Yazarları dünyanın o gün sona ereceğini söylemedi, gerçek nüfus verileri de modeli doğrulamadı.
İlgili doğrulamalar
- AFAD büyük deprem uyarısı yaptı mı? İddia yanlış çıktı
- Depremlerle İlgili Doğru Bilinen Yanlışlar
- Uzayda Yaşam: Popüler Yanlış İnanışlar ve Bilimsel Gerçekler
Sıkça Sorulan Sorular
13 Kasım 2026’da dünya gerçekten sona erecek mi?
Hayır. Bu tarih, 1960’ta yayımlanan bir nüfus modelinin matematiksel çıkarımına dayanıyor. Modeli yazanlar bir dünya sonu kehaneti yapmıyordu ve model gerçek nüfus verileriyle örtüşmedi.
13 Kasım 2026 dünya sonu iddiası nereden çıktı?
İddia, Heinz von Foerster, Patricia Mora ve Lawrence Amiot’un 1960’ta Science dergisinde yayımladığı “Doomsday: Friday, 13 November, A.D. 2026” başlıklı makaleye dayanıyor. Makale 2026’da sosyal medyada yeniden paylaşıldı.
Dünya nüfusu 2026’da sonsuza ulaşacak mı?
Hayır. Birleşmiş Milletler’in 2024 tahminine göre nüfus 2080’lerin ortasında yaklaşık 10,3 milyarda zirve yapacak, ardından azalacak. Nüfus sonsuza gitmiyor.
1960 tarihli makale gerçek mi?
Evet. Makale Science dergisinin 132. cildinin 3436. sayısında, 1291–1295. sayfalarda yer alıyor. Ancak makalenin varlığı, içindeki tarihin bir dünya sonu öngörüsü olduğu anlamına gelmiyor.
Kaynaklar
- von Foerster H., Mora P.M., Amiot L.W. – Doomsday: Friday, 13 November, A.D. 2026, Science 132(3436), 1960
- IFLScience – An Old Paper Really Did Suggest A Mathematical Doomsday On 13 November 2026, 28.09.2026
- InDaily / The New Daily – Scientist predicts world will end next month, 14.10.2026
- Birleşmiş Milletler – Global Issues: Population (World Population Prospects 2024)
- HaberGo – 1960 hesaplaması gündemde: 13 Kasım 2026 kıyamet iddiasının gerçeği
- NASA CNEOS – Sentry: Earth Impact Monitoring
Görsel: Carl Wang / Unsplash
Yayın tarihi: 03.11.2026 · bilgiteyit.com doğrulama ekibi